روایت مستند

«سارا باراس» اثر تاتو اولیواس

زاینده‌ی رقص همه‌ی دوران‌ها یادداشت‌هایی برای ترانه‌ها

یاسمین، هفته‌ی گذشته موقع تماشای اجرایت وسوسه شدم همان آن نقاشی‌ات کنم. وسوسه‌ی احمقانه‌ای بود، چون سالن آن‌قدر تاریک بود که چشم چشم را نمی‌دید. نمی‌توانستم دفترچه‌ی طراحی را که روی پاهایم گذاشته بودم ببینم. هر‌از‌گاهی بی‌آن‌که چشم از ... ادامه نوشته

فرشته‌ای‌ها خیابانی با ساکنانی نامتقارن

ک خیابان فقط یک اسم نیست، یک احتمال برای شکلی از زندگی است. یک خیابان فرهنگ و خره‌فرهنگ‌هایش را با خودش دارد و لحظه‌لحظه تغییر کردنش در چشم ناظر آن را تعریف می‌کند. خیابان همیشه خیابان نیست، گاهی نمادی است از یک طبقه از مردم که جاگیر شده‌اند و پاگیر هم نمی‌مانند. خیابان‌ها گاهی یک شهرند، الگوی توسعه‌ی یک شهر که به ما می‌گوید چه کسانی هستیم و چطور کنار هم مانده‌ایم. اما این هنوز همه‌ی یک خیابان نیست، خیلی‌وقت‌ها خیابان فقط محلی برای عبور و تماشا است که بفهمیم آدم‌های آن خیابان با چند درصد احتمال شبیه ما هستند ... ادامه نوشته

خانه‌ی بانوی جوان رسم عاشقی در ژاپن کهن

هزار سال پیش در دربار امپراتور ژاپن بانوی ندیمه‌ای زندگی می‌کرد که هر چیز دل‌انگیزی می‌دید و می‌شنید و یادش می‌آمد یا از خیالش می‌‌گذشت یادداشت می‌کرد. یادداشت‌های او که با نام کتاب بالش مشهور است در قرن‌های بعد الگوی نویسندگان مرد و زن پرشماری شد و این نوع یادداشت‌نویسی رفته‌رفته به اصلی‌ترین سبک ناداستان‌نویسی ژاپنی بدل شد. از چیزهای جالبی که می‌توان در یادداشت‌های او دید توصیف روابط و مکاتبه‌ها و قرارهای عاشقانه‌ی اعیان و درباریان ژاپن کهن و شیرینی‌ها و سختی‌های این روابط است. ... ادامه نوشته

بانی و کلاید عشاق جنایتکار

مرگ وحشیانه به سراغ بانی و کلاید آمد. گروه مسلحی که برایشان کمین کرده بودند لاف می‌زدند که چندین مسلسل دستی تامسن را توی خودرویی که حامل مشهورترین فراری‌های آمریکا بوده خالی کرده‌اند. مسئول دفن بعدها ادعا کرد تعداد سوراخ‌های گلوله آن‌قدر زیاد بوده که برای مومیایی‌کردن جسدها به دردسر افتاده. پایان زشت زندگی بانی پارکر و کلاید بارو در تضاد با پرتره‌هایی به تصویر کشیده شده که سال۱۹۳۳ آنها را سر زبان‌ها انداخت. پرتره‌ها از چندین حلقه فیلم به دست آمده بود که پلیس در یورش نافرجامی به آپارتمان مُجرم‌ها در میزوری کشف کرده بود. آن تصاویر، دو کودک را نشان می‌داد که لبخند می‌زدند، ادای گانگسترها را درمی‌آوردند و سیگاربرگ می‌کشیدند. در قلبِ رکود بزرگ، در حالی که خشکی‌های پی‌در‌پی دشت بزرگ را به توده‌ای غبار تبدیل کرده بود، آمریکایی‌های سرخورده جز این چیزی نداشتند که به آن ایمان بیاورند. تصویر رمانتیک دو سارق بانک عاشق قلب پانزده میلیون آدم بیکار را که در سرتاسر کشور در صف نان می‌ایستادند تسخیر کرده بود. این تصاویر، در بیست‌وسوم مه ۱۹۳۴ در جاده‌ای روستایی در لوئیزیانا گرفته شده‌اند. داخل خودرو بیش از دوازده اسلحه و مقدار زیادی مهمات پیدا شد. بانی و کلاید به سرقت‌های بی‌شمار و چند فقره قتل متهم بودند و همین تضادِ عبارت «عشاق جنایتکار» بود که آنها را در آثار بی‌شماری در سینما، ادبیات، تلویزیون، تئاتر و موسیقی ماندگار کرد. ... ادامه نوشته

طلسم عشق در پی عشق نبودن

در پی عشق بودن زنانه است یا مردانه؟ دنبال عشق گشتن، ساختن عشق، صبر کردن برای عشق بیشتر مفاهیمی زنانه به نظر می‌رسند. انگار همه‌ی این‌ها را فقط یک زن می‌تواند انجام بدهد. اما تصویر آن زنی که عشق را می‌سازد چگونه است، آن زنی که عشق را می‌یابد و برایش صبوری می‌کند. در این ناداستان آلیس درایور با جست‌وجو در بازار عشق مکزیکوسیتی تصویر فریدا کالو را می‌سازد، نقاش زن تاثیرگذار قرن بیستم را که به خودنگاره‌ها و زندگی‌های عاشقانه معروف بود. ... ادامه نوشته

آمالیا چند نامه‌ی عاشقانه

گوییدو گوتزانو و آمالیا گولیلمینتی، هر دو شاعر و هر دو اهل تورین‌‌‌‌‌‌، به فاصله‌ی دو سال به دنیا آمدند (گوییدو در 1883 و آمالیا در 1881). آشنایی این دو در 1906 در انجمنی فرهنگی ادبی به نام «انجمن فرهنگ» و چنان‌که در متن نیز به آن اشاره‌ می‌شود از طریق شعر رخ داد. به این صورت که گوییدوی جوان مجموعه اشعار خود را با عنوان مسیر پناهگاه برای آمالیا فرستاد و او نیز در پاسخ مجموعه اشعار خودش یعنی باکرگان شوریده را به او تقدیم کرد. گوییدو از همان نخستین برخورد با اشعار آمالیا به شدت شیفته‌شان شد و آن مجموعه را این‌گونه توصیف کرد‌: «به خواننده این احساس دست‌ می‌دهد که چند لحظه‌ای به باغی در یک صومعه وارد شده و در هر پیچ‌و‌خم مسیر، در میان بوته‌‌‌‌‌های گل سوسن و طاق‌‌‌‌‌های گل سرخ، دسته‌‌‌ای از دوشیزگان را‌ می‌بیند که از برابرش‌ می‌گذرند و نوعی مرثیه‌‌‌‌‌‌ی شهادت یا ترانه‌‌‌‌‌‌ی امید را به آواز‌ می‌خوانند.» اما نظر اولیه‌‌‌‌‌‌ی آمالیا نسبت به اشعار گوییدو تا این اندازه سرشار از تحسین نیست، او درباره‌ی مجموعه‌ی مسیر پناهگاه این‌طور نظر‌ می‌دهد: «من در اثر شما هنوز طعم دلنشین هنر را احساس‌ نمی‌کنم، فقط‌ می‌توانم جوهره و روح شعرتان را لمس کنم، روحی تا حدی تلخ و کمی رنجور و ناخوش‌احوال.» از این پس میان این دو رابطه‌ی دوستانه و عاشقانه‌‌‌ای شکل‌ می‌گیرد که بیش از هرچیز در نامه‌هایی که برای یکدیگر‌ می‌نویسند نمود‌ می‌یابد. از نوشته‌‌‌‌‌های معدودی که درباره‌ی رابطه‌ی این دو وجود دارد این‌طور استنباط‌ می‌شود که آمالیا و گوییدو فقط مدت کوتاهی را در اواخر 1907 با یکدیگر سپری کرده‌اند. دیداری که علی‌رغم اشتیاق شدید آمالیا دیگر هرگز تکرار نشده است، حتی در 1912، زمانی که گوییدو سرانجام به میل خود برای دیدار اعتراف‌ می‌کند. گوییدو گوتزانو سرانجام در 1916 در سی‌و‌سه سالگی از بیماری سلی که از حدود 1904 با آن دست‌و‌پنجه نرم‌ می‌کرد درگذشت. آمالیا اما تا اواخر 1941 زنده ماند و سرانجام ابتلا به نوعی عفونت خونی سبب مرگش شد. نوشته‌ها این‌طور نشان‌ می‌دهند که آمالیا سال‌های آخر عمر را در تنهایی سپری کرده است. ... ادامه نوشته

آرمان‌تن تن ما در عشق چه می‌شود

وقتی عاشق می‌شویم، تن ما چه می‌شود؟ آیا چیزی فرای این نیاز تنانی وجود دارد؟ آیا واکنش‌های شیمیایی مغز فارغ از کالبد معنی دارد؟ در طی تاریخ همیشه این سوال بی‌جواب بوده که آیا ما عشق را فقط در مغزمان حس می‌کنیم یا آن‌جور که قدما می‌گفتند در قلب‌مان احساسش می‌کنیم و تن‌مان تابعی از این احساسات است یا اینکه با تن عاشق می‌شویم و بعد مغز محاسبه‌های دیگر را انجام می‌دهد و عشق را به کلماتی قابل فهم تبدیل می‌کند. در این جستار میشل فوکو از جای تن در معادله‌ی عشق حرف می‌زند. ... ادامه نوشته

سفرستان یک تجربه: سفر

سفرهای برنامه‌ریزی شده و نرفته غمگین‌اند. جای خالی‌شان همیشه خودنمایی می‌کند. حتی اگر بعدها گذرمان به همان مقصد بیفتد، گاهی حس حسرت پیش از لذت سفر سراغ‌مان می‌آید و خودمان را با آدم‌های آن سفر از دست‌رفته تصور می‌کنیم. بعضی سفرها بی‌بازگشت‌اند. مسافران می‌روند و حادثه یا چیزی دیگر سبب می‌شود برنگردند. این سفرها هم حسرت‌بارند، هم فرصتی برای آخرین دیدار بوده‌اند و هم یادآور خطری‌اند که از بیخ گوش‌مان گذشته. همیشه با خودمان در جدالیم: نرفتن‌مان موهبت بود یا خسران؟ ... ادامه نوشته

اصل نخر‌ید‌ روا‌یتی از ناشران غیرمجاز در پرو

مارس پارسال، رودریگو روسالس، مدیر شعبه‌ی پروی پلنتا، ناشر بین‌المللی، تماسی اضطراری از مادرید دریافت کرد. نسخه‌ی غیرقانونی رمان برنده تنهاست را در خیابان‌های لیما دیده بودند. روسالس جا خورده بود. پائولو کوئلیو در پرو (و همه‌جا) از پرفروش‌های ... ادامه نوشته

از رنجی که می‌بریم دو نامه‌ی جلال آل‌احمد و سیمین دانشور درباره‌ی خانه و محل زندگی‌شان

جلال عزیزم، قربانت گردم. باز بی‌خبری از تو جانم را به لب رسانده است. دو نامه از تو عزیزترین کسانم دریافت کردم و اکنون باز بی‌خبرم. یک هفته است که هیچ‌گونه خبری از تو ندارم. آیا سیمین سیاه خود ... ادامه نوشته